Book 4 · Kiṣkindhākāṇḍa · Sarga 28 (Varṣartu-varṇanam — Sugrīvakṛta-samayopadeśaḥ)
वर्षर्तुवर्णनम् — सुग्रीवकृतसमयोपदेशः
VR 4.28.27Baroda CE 4.27.24
वहन्ति वर्षन्ति नदन्ति भान्ति ध्यायन्ति नृत्यन्ति समाश्वसन्ति ।
[Baroda CE 4.27.24]vahanti varṣanti nadanti bhānti dhyāyanti nṛtyanti samāśvasanti |
नद्यो घना मत्तगजा वनान्ताः प्रियाविहीनाः शिखिनः प्लवंगमाः ॥ २७ ॥
nadyo ghanā mattagajā vanāntāḥ priyāvihīnāḥ śikhinaḥ plavaṃgamāḥ || 27 ||
Scholarly Translation
Rivers flow, clouds rain, rutting elephants trumpet, forest regions shine, men bereft of their beloveds brood (priyāvihīnāḥ dhyāyanti), peacocks dance, and monkeys take comfort (plavaṃgamāḥ samāśvasanti).
Narrative Context (Verses 25–30): Sleep approaches Keśava, rivers rush to the sea, peacocks dance in kadamba-blooming woods, and rain-struck bees shed their nectar-intoxication while clustering like charcoal dust on jambu boughs.