Book 4 · Kiṣkindhākāṇḍa · Sarga 30 (Śarad-ṛtu-varṇanam — Sugrīva-pramādād Rāma-kopaḥ — Kiṣkindhāṃ Prati Lakṣmaṇa-preṣaṇam)
शरदृतुवर्णनम् — सुग्रीवप्रमादाद् रामकोपः — किष्किन्धां प्रति लक्ष्मणप्रेषणम्
† VR 4.30.31† Southern Recension only (omitted in Baroda CE)
† अभ्यागतैश्चारुविशालपक्षैः स्मरप्रियैः पद्मरजोऽवकीर्णैः ।
[Southern Recension only (omitted in Baroda CE)]† abhyāgataiścāruviśālapakṣaiḥ smarapriyaiḥ padmarajo'vakīrṇaiḥ |
† महानदीनां पुलिनोपयातैः क्रीडन्ति हंसाः सह चक्रवाकैः ॥ ३१ ॥
† mahānadīnāṃ pulinopayātaiḥ krīḍanti haṃsāḥ saha cakravākaiḥ || 31 ||
Scholarly Translation
“Swans (haṃsāḥ) sport together with cakravāka birds (krīḍanti saha cakravākaiḥ) that have arrived (abhyāgataiḥ) with lovely, broad wings (cāru-viśāla-pakṣaiḥ), dear to the god of love (smarapriyaiḥ), dusted with lotus pollen (padmarajo-'vakīrṇaiḥ), and gathered upon the sandbanks of great rivers (mahānadīnāṃ pulinopayātaiḥ).
Narrative Context (Verses 31–36): Swans sport with cakravāka birds on river sandbanks, peacocks shed their plumes in dejection, priyaka trees glow like gold, and clear skies herald the close of rains.