Book 7 · Uttarakāṇḍa · Sarga 106 (Kāla-samaya-rakṣaṇāya Rāmeṇa Lakṣmaṇasya Parityāgaḥ — Lakṣmaṇasya Sarayū-tīre Sa-śarīraṃ Svarga-gamanam)
कालसमयरक्षणाय रामेण लक्ष्मणस्य परित्यागः — लक्ष्मणस्य सरयूतीरे सशरीरं स्वर्गगमनम्
VR 7.106.1Baroda CE 7.96.1
अवाङ्मुखमथो दीनं दृष्ट्वा सोममिवाप्लुतम् ।
[Baroda CE 7.96.1]avāṅmukhamatho dīnaṃ dṛṣṭvā somamivāplutam |
राघवं लक्ष्मणो वाक्यं हृष्टो मधुरमब्रवीत् ॥ १ ॥
rāghavaṃ lakṣmaṇo vākyaṃ hṛṣṭo madhuramabravīt || 1 ||
Scholarly Translation
Beholding Rāghava downcast in face and dejected (avāṅmukham atho dīnam), like the moon eclipsed (somam ivāplutam), Lakṣmaṇa, cheerful in spirit (hṛṣṭaḥ), spoke sweet words to him (vākyaṃ ... madhuram abravīt):
Narrative Context (Verses 1–6): Seeing Rāma downcast like the eclipsed moon, a serene Lakṣmaṇa urges him to slay him fearlessly to preserve his vow and dharma; breaking his silence, Rāma convenes his ministers and priest to lay the crisis before them.