Book 2 · Ayodhyākāṇḍa · Sarga 23 (Lakṣmaṇa-pauruṣavādaḥ — Rāma-dharma-niścayaḥ)
लक्ष्मणपौरुषवादः — रामधर्मनिश्चयः
VR 2.23.1Baroda CE 2.20.1
इति ब्रुवति रामे तु लक्ष्मणोऽवाक् शिरा इव ।
[Baroda CE 2.20.1]iti bruvati rāme tu lakṣmaṇo'vāk śirā iva |
ध्यात्वा मध्यं जगामाशु सहसा दैन्यहर्षयोः ॥ १ ॥
dhyātvā madhyaṃ jagāmāśu sahasā dainyaharṣayoḥ || 1 ||
Scholarly Translation
As Rāma spoke thus, Lakṣmaṇa, as if bowing his head (avākśirā iva) and reflecting, passed swiftly and suddenly into a state midway between dejection and joy (madhyaṃ ... dainyaharṣayoḥ).
Narrative Context (Verses 1–6): Bowing his head momentarily between grief and joy at Rāma's words, Lakṣmaṇa suddenly knits his brow like an enraged serpent or lion, shakes his forearm like an elephant's trunk, and challenges Rāma's misplaced anxiety.