Book 2 · Ayodhyākāṇḍa · Sarga 45 (Paurānugamanam — Tamasātīra-prāptiḥ)
पौरानुगमनम् — तमसातीरप्राप्तिः
VR 2.45.14Baroda CE 2.40.14 (3-line verse in CE)
वहन्तो जवना रामं भो भो जात्यास्तुरंगमाः ।
[Baroda CE 2.40.14 (3-line verse in CE)]vahanto javanā rāmaṃ bho bho jātyāsturaṃgamāḥ |
निवर्तध्वं न गन्तव्यं हिता भवत भर्तरि ॥ १४ ॥
nivartadhvaṃ na gantavyaṃ hitā bhavata bhartari || 14 ||
Scholarly Translation
“O swift, thoroughbred steeds who bear Rāma along (vahantaḥ javanāḥ rāmam bho bho jātyāḥ turaṃgamāḥ), turn back! Do not go forward (nivartadhvam na gantavyam); be true benefactors toward your master (hitāḥ bhavata bhartari)!
Narrative Context (Verses 13–18): Aged Brāhmaṇas with trembling heads cry out from afar to the chariot-horses to carry Rāma back to the city rather than into the forest; seeing their anguish, Rāma dismounts and walks on foot with short steps.