Book 2 · Ayodhyākāṇḍa · Sarga 49 (Vedaśrutyādi-nadī-taraṇam — Kosala-sīmātikramaṇam)
वेदश्रुत्यादिनदीतरणम् — कोसलसीमातिक्रमणम्
VR 2.49.9Baroda CE 2.43.7
एता वाचो मनुष्याणां ग्रामसंवासवासिनाम् ।
[Baroda CE 2.43.7]etā vāco manuṣyāṇāṃ grāmasaṃvāsavāsinām |
शृण्वन्नतिययौ वीरः कोसलान् कोसलेश्वरः ॥ ९ ॥
śṛṇvannatiyayau vīraḥ kosalān kosaleśvaraḥ || 9 ||
Scholarly Translation
Hearing these words of the men dwelling in the villages and hamlets, the heroic lord of Kosala (kosaleśvaraḥ) passed beyond the Kosala realm (atiyayau vīraḥ kosalān).
Narrative Context (Verses 7–12): Hearing the villagers mourn for Sītā’s hardships, Rāma passes beyond Kosala and crosses the auspicious Vedāśruti, the cattle-lined Gomatī, and the peacock-resounding Syandikā.