Book 2 · Ayodhyākāṇḍa · Sarga 58 (Sumantrokta-Rāma-sandeśaḥ)
सुमन्त्रोक्तरामसन्देशः
VR 2.58.3Baroda CE 2.52.2
वृद्धं परमसन्तप्तं नवग्रहमिव द्विपम् ।
[Baroda CE 2.52.2]vṛddhaṃ paramasantaptaṃ navagrahamiva dvipam |
विनिश्वसन्तं ध्यायन्तमस्वस्थ मिव कुञ्जरम् ॥ ३ ॥
viniśvasantaṃ dhyāyantamasvastha miva kuñjaram || 3 ||
Scholarly Translation
Aged and sorely afflicted (vṛddhaṃ parama-santaptam), like a newly captured elephant (nava-graham iva dvipam), he was sighing heavily and brooding (viniśvasantaṃ dhyāyantam) like an ailing tusker (asvastham iva kuñjaram).
Narrative Context (Verses 1–6): Regaining consciousness from his swoon, King Daśaratha—sighing like a newly captured elephant—summons Sumantra and asks in anguish how Rāma, accustomed to royal couches, now sleeps upon the bare earth.