Book 3 · Araṇyakāṇḍa · Sarga 62 (Rāmasya Dīna-vilāpaḥ — Lakṣmaṇa-sāntvanam)
रामस्य दीनविलापः — लक्ष्मणसान्त्वनम्
† VR 3.62.11† Southern Recension only (omitted in Baroda CE)
† कथं नाम प्रवेक्ष्यामि शून्यमन्तःपुरं मम ।
[Southern Recension only (omitted in Baroda CE)]† kathaṃ nāma pravekṣyāmi śūnyamantaḥpuraṃ mama |
† निर्वीर्य इति लोको मां निर्दयश्चेति वक्ष्यति ॥ ११ ॥
† nirvīrya iti loko māṃ nirdayaśceti vakṣyati || 11 ||
Scholarly Translation
“How indeed shall I enter (kathaṃ nāma pravekṣyāmi) my empty inner apartments (śūnyam antaḥ-puram)? The world will call me (loko māṃ... vakṣyati) both valorless (nirvīrya iti) and pitiless (nirdayaś ceti)!
Narrative Context (Verses 7–11): Awakening from his delusion, Rāma realizes from the weeping deer herds that night-roaming demons have seized or devoured Sītā, and dreads returning alone to an empty palace and public reproach.