Book 4 · Kiṣkindhākāṇḍa · Sarga 1 (Pampātīrāraṇya-darśanam — Vasanta-ṛtu-varṇane Rāma-vilāpaḥ)
पम्पातीरारण्यदर्शनम् — वसन्तर्तुवर्णने रामविलापः
† VR 4.1.51† Southern Recension only (omitted in Baroda CE)
† दृढं हि हृदये बुद्धिर्मम सम्परिवर्तते ।
[Southern Recension only (omitted in Baroda CE)]† dṛḍhaṃ hi hṛdaye buddhirmama samparivartate |
† नालं वर्तयितुं सीता साध्वी मद्विरहं गता ॥ ५१ ॥
† nālaṃ vartayituṃ sītā sādhvī madvirahaṃ gatā || 51 ||
Scholarly Translation
For this conviction (buddhiḥ) revolves firmly within my heart: chaste Sītā, having fallen into separation from me (madvirahaṃ gatā), is unable to sustain her life (nālaṃ vartayitum).
Narrative Context (Verses 49–54): Certain that Sītā's deep devotion to him matches his own, Rāma fears she will abandon her life in spring, while the cool blossom-wafting breeze burns him like fire.