Book 4 · Kiṣkindhākāṇḍa · Sarga 14 (Gajapuṣpīmālayā Sugrīva-cihna-karaṇam — Vālyāhvānam)
गजपुष्पीमालया सुग्रीवचिह्नकरणम् — वाल्याह्वानम्
VR 4.14.21Baroda CE 4.14.19
राजदोषपरामृष्टाः कुलस्त्रिय इवाकुलाः ।
[Line 1: in Baroda CE 4.14.19]rājadoṣaparāmṛṣṭāḥ kulastriya ivākulāḥ |
द्रवन्ति च मृगाः शीघ्रं भग्ना इव रणे हयाः ।
[Line 2: in Baroda CE 4.14.20]dravanti ca mṛgāḥ śīghraṃ bhagnā iva raṇe hayāḥ |
पतन्ति च खगा भूमौ क्षीणपुण्या इव ग्रहाः ॥ २१ ॥
[Line 3: in Baroda CE 4.14.20]patanti ca khagā bhūmau kṣīṇapuṇyā iva grahāḥ || 21 ||
Scholarly Translation
—distraught like noblewomen (kulastriya ivākulāḥ) afflicted by a king's misrule (rājadoṣaparāmṛṣṭāḥ); deer bolted swiftly (dravanti ca mṛgāḥ śīghram) like horses routed in battle (bhagnā iva raṇe hayāḥ); and birds fell to the earth (patanti ca khagā bhūmau) like planets whose karmic merit is exhausted (kṣīṇapuṇyā iva grahāḥ).
Narrative Context (Verses 18–22): Assured that proud warriors never brook an enemy's insult before their womenfolk, golden-tawny Sugrīva unleashes a sky-splitting roar that terrifies cattle, deer, and birds across the forest.