Book 4 · Kiṣkindhākāṇḍa · Sarga 28 (Varṣartu-varṇanam — Sugrīvakṛta-samayopadeśaḥ)
वर्षर्तुवर्णनम् — सुग्रीवकृतसमयोपदेशः
VR 4.28.15Baroda CE 4.27.15
रजः प्रशान्तं सहिमोऽद्य वायुर्निदाघदोषप्रसराः प्रशान्ताः ।
[Baroda CE 4.27.15]rajaḥ praśāntaṃ sahimo'dya vāyurnidāghadoṣaprasarāḥ praśāntāḥ |
स्थिता हि यात्रा वसुधाधिपानां प्रवासिनो यान्ति नराः स्वदेशान् ॥ १५ ॥
sthitā hi yātrā vasudhādhipānāṃ pravāsino yānti narāḥ svadeśān || 15 ||
Scholarly Translation
The dust has settled (rajaḥ praśāntam), the wind today is cool with mist (sahimo'dya vāyuḥ), and the afflictions of summer heat (nidāghadoṣaprasarāḥ) have subsided; the campaigns of kings (vasudhādhipānāṃ yātrāḥ) have halted, and travelers abroad (pravāsinaḥ) return to their homelands.
Narrative Context (Verses 13–18): With planets veiled by clouds, blooming kuṭajas inflaming Rāma's longing, royal marches halted, and cakravāka birds migrating to Mānasa, mountain torrents rush down red with mineral ore.