Book 4 · Kiṣkindhākāṇḍa · Sarga 28 (Varṣartu-varṇanam — Sugrīvakṛta-samayopadeśaḥ)
वर्षर्तुवर्णनम् — सुग्रीवकृतसमयोपदेशः
VR 4.28.16Baroda CE 4.27.16
सम्प्रस्थिता मानसवासलुब्धाः प्रियान्विताः सम्प्रति चक्रवाकाः ।
[Baroda CE 4.27.16]samprasthitā mānasavāsalubdhāḥ priyānvitāḥ samprati cakravākāḥ |
अभीक्ष्णवर्षोदकविक्षतेषु यानानि मार्गेषु न सम्पतन्ति ॥ १६ ॥
abhīkṣṇavarṣodakavikṣateṣu yānāni mārgeṣu na sampatanti || 16 ||
Scholarly Translation
Eager to dwell at Lake Mānasa (mānasavāsalubdhāḥ), the cakravāka birds have now set forth accompanied by their mates (priyānvitāḥ); vehicles (yānāni) no longer travel along roads gullied by incessant rain-waters (abhīkṣṇavarṣodakavikṣateṣu mārgeṣu).
Narrative Context (Verses 13–18): With planets veiled by clouds, blooming kuṭajas inflaming Rāma's longing, royal marches halted, and cakravāka birds migrating to Mānasa, mountain torrents rush down red with mineral ore.