Book 4 · Kiṣkindhākāṇḍa · Sarga 30 (Śarad-ṛtu-varṇanam — Sugrīva-pramādād Rāma-kopaḥ — Kiṣkindhāṃ Prati Lakṣmaṇa-preṣaṇam)
शरदृतुवर्णनम् — सुग्रीवप्रमादाद् रामकोपः — किष्किन्धां प्रति लक्ष्मणप्रेषणम्
VR 4.30.67Baroda CE 4.29.34
अनाथो हृतराज्योऽहं रावणेन च धर्षितः ।
[Baroda CE 4.29.34]anātho hṛtarājyo'haṃ rāvaṇena ca dharṣitaḥ |
दीनो दूरगृहः कामी मां चैव शरणं गतः ॥ ६७ ॥
dīno dūragṛhaḥ kāmī māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ || 67 ||
Scholarly Translation
“ `Protectorless (anāthaḥ), robbed of my kingdom (hṛtarājyo 'ham), and outraged by Rāvaṇa (rāvaṇena ca dharṣitaḥ), I am wretched (dīnaḥ), far from home (dūragṛhaḥ), lovelorn (kāmī), and have come to him for refuge (māṃ caiva śaraṇaṃ gataḥ)'—
Narrative Context (Verses 67–72): Stung by Sugrīva's ingratitude once his own royal ends are met, Rāma bids Lakṣmaṇa enter Kiṣkindhā and contrast the vilest promise-breaker with the noblest hero of truth.