Book 4 · Kiṣkindhākāṇḍa · Sarga 31 (Kruddhasya Lakṣmaṇasya Kiṣkindhā-praveśaḥ — Aṅgada-dvārā Sugrīva-nivedanam)
क्रुद्धस्य लक्ष्मणस्य किष्किन्धाप्रवेशः — अङ्गदद्वारा सुग्रीवनिवेदनम्
VR 4.31.17Baroda CE 4.30.17
रोषात् प्रस्फुरमाणोष्ठः सुग्रीवं प्रति लक्ष्मणः ।
[Baroda CE 4.30.17]roṣāt prasphuramāṇoṣṭhaḥ sugrīvaṃ prati lakṣmaṇaḥ |
ददर्श वानरान् भीमान् किष्किन्धायां बहिश्चरान् ॥ १७ ॥
dadarśa vānarān bhīmān kiṣkindhāyāṃ bahiścarān || 17 ||
Scholarly Translation
His lips quivering with wrath (roṣāt prasphuramāṇauṣṭhaḥ) toward Sugrīva (sugrīvaṃ prati), Lakṣmaṇa beheld formidable monkeys (dadarśa vānarān bhīmān) roaming outside Kiṣkindhā (kiṣkindhāyāṃ bahiścarān).
Narrative Context (Verses 13–18): Sweeping forward like a tempest, Lakṣmaṇa fells trees and shatters boulders underfoot until he reaches mountain-girt Kiṣkindhā, where the terrified monkey sentries seize peaks and trees.