Book 5 · Sundarakāṇḍa · Sarga 30 (Hanumatā Sītā-saṃbhāṣaṇopāya-cintanam — Dūta-dharma-vimarśaḥ)
हनुमता सीतासम्भाषणोपायचिन्तनम् — दूतधर्मविमर्शः
VR 5.30.19Baroda CE 5.28.19
अवश्यमेव वक्तव्यं मानुषं वाक्यमर्थवत् ।
[Baroda CE 5.28.19]avaśyameva vaktavyaṃ mānuṣaṃ vākyamarthavat |
मया सान्त्वयितुं शक्या नान्यथेयमनिन्दिता ॥ १९ ॥
mayā sāntvayituṃ śakyā nānyatheyamaninditā || 19 ||
Scholarly Translation
“Meaningful human speech (mānuṣaṃ vākyam arthavat) must by all means be spoken (avaśyam eva vaktavyam); not otherwise (nānyathā) can this blameless lady (iyam aninditā) be consoled by me (mayā sāntvayituṃ śakyā).
Narrative Context (Verses 19–24): Concluding that he must speak meaningful human words in the Kosala vernacular, Hanumān anticipates the danger that Sītā might cry out in alarm and summon the armed demon guards.