Book 6 · Yuddhakāṇḍa · Sarga 49 (Saṃjñā-labdhena Rāmeṇa Lakṣmaṇaṃ Dṛṣṭvā Śoka-vilāpaḥ)
संज्ञालब्धेन रामेण लक्ष्मणं दृष्ट्वा शोकविलापः
VR 6.49.7Baroda CE 6.39.7
परित्यक्ष्याम्यहं प्राणान् वानराणां तु पश्यताम् ।
[Baroda CE 6.39.7]parityakṣyāmyahaṃ prāṇān vānarāṇāṃ tu paśyatām |
यदि पञ्चत्वमापन्नः सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ ७ ॥
yadi pañcatvamāpannaḥ sumitrānandavardhanaḥ || 7 ||
Scholarly Translation
I shall cast away my vital breaths (parityakṣyāmy ahaṃ prāṇān) before the very eyes of the Vānaras (vānarāṇāṃ tu paśyatām), if the increaser of Sumitrā’s joy (sumitrānandavardhanaḥ) has met with dissolution into the five elements (pañcatvam āpannaḥ).
Narrative Context (Verses 7–12): Dreading how he could ever face Kausalyā, Bharata, or grieving Sumitrā if he returned to Ayodhyā without Lakṣmaṇa, Rāma resolves to cast off his own life.