Book 2 · Ayodhyākāṇḍa · Sarga 52 (Nyagrodha-kṣīra-jaṭākaraṇam — Sumantra-visarjanam — Gaṅgā-taraṇam)
न्यग्रोधक्षीरं जटाकरणम् — सुमन्त्रविसर्जनम् — गङ्गातरणम्
VR 2.52.20Baroda CE 2.46.13
इति ब्रुवन्नात्मसमं सुमन्त्रः सारथिस्तदा ।
[Baroda CE 2.46.13]iti bruvannātmasamaṃ sumantraḥ sārathistadā |
दृष्ट्वा दूरगतं रामं दुःखार्तो रुरुदे चिरम् ॥ २० ॥
dṛṣṭvā dūragataṃ rāmaṃ duḥkhārto rurude ciram || 20 ||
Scholarly Translation
Speaking thus to Rāma, who was as dear to him as his own self (ātma-samam), and beholding him standing ready to depart afar (dūra-gatam), the charioteer Sumantra, stricken with grief, wept for a long time.
Narrative Context (Verses 19–24): Weeping bitterly that the citizens left behind will fall under wicked Kaikeyī’s sway, Sumantra sips purifying water; Rāma gently consoles him and asks him to fulfil the aged king’s every command.