Book 3 · Araṇyakāṇḍa · Sarga 14 (Jaṭāyuḥ-samāgamaḥ — Kaśyapa-prajāsarga-varṇanam)
जटायुःसमागमः — कश्यपप्रजासर्गवर्णनम्
VR 3.14.26Baroda CE 3.13.26
मातङ्ग्यास्त्वथ मातङ्गा अपत्यं मनुजर्षभ ।
[Baroda CE 3.13.26]mātaṅgyāstvatha mātaṅgā apatyaṃ manujarṣabha |
दिशागजं तु काकुत्स्थ श्वेता व्यजनयत् सुतम् ॥ २६ ॥
diśāgajaṃ tu kākutstha śvetā vyajanayat sutam || 26 ||
Scholarly Translation
“And the elephants (mātaṅgāḥ), O bull among men (manujarṣabha), are the offspring of Mātaṅgī (mātaṅgyās tv atha apatyam); and Śvetā, O Kākutstha, brought forth as her son the elephant of the quarter (diśā-gajaṃ tu śvetā vyajanayat sutam).
Narrative Context (Verses 25–30): Jaṭāyu describes the birth of lions, monkeys, tigers, elephants, cattle, horses, and serpents from Krodhavaśā’s daughters, and the birth of the four human varṇas from Manu.