Book 3 · Araṇyakāṇḍa · Sarga 51 (Jaṭāyū-Rāvaṇayor Mahāyuddham — Jaṭāyuḥ-pakṣa-cchedanam)
जटायूरावणयोर्महायुद्धम् — जटायुःपक्षच्छेदनम्
VR 3.51.45Baroda CE 3.49.39
तं नीलजीमूतनिकाशकल्पं सपाण्डुरोरस्कमुदारवीर्यम् ।
[Baroda CE 3.49.39]taṃ nīlajīmūtanikāśakalpaṃ sapāṇḍuroraskamudāravīryam |
ददर्श लङ्काधिपतिः पृथिव्यां जटायुषं शान्तमिवाग्निदावम् ॥ ४५ ॥
dadarśa laṅkādhipatiḥ pṛthivyāṃ jaṭāyuṣaṃ śāntamivāgnidāvam || 45 ||
Scholarly Translation
The lord of Laṅkā (laṅkādhipatiḥ) beheld upon the earth (dadarśa pṛthivyām) that Jaṭāyu of noble valor (udāra-vīryam), who resembled a dark rain-cloud (nīla-jīmūta-nikāśa-kalpam) with a pale-white breast (sapāṇḍuroraskam), lying like an extinguished forest fire (śāntam ivāgni-dāvam).
Narrative Context (Verses 42–46): Drawing his sword, Rāvaṇa severs Jaṭāyu's wings, feet, and flanks, felling the noble vulture like an extinguished forest fire as the weeping Sītā rushes to embrace him.