Book 4 · Kiṣkindhākāṇḍa · Sarga 1 (Pampātīrāraṇya-darśanam — Vasanta-ṛtu-varṇane Rāma-vilāpaḥ)
पम्पातीरारण्यदर्शनम् — वसन्तर्तुवर्णने रामविलापः
VR 4.1.100Baroda CE 4.1.45
दीपयन्तीव मे कामं विविधा मुदिता द्विजाः ।
[Baroda CE 4.1.45]dīpayantīva me kāmaṃ vividhā muditā dvijāḥ |
श्यामां चन्द्रमुखीं स्मृत्वा प्रियां पद्मनिभेक्षणाम् ॥ १०० ॥
śyāmāṃ candramukhīṃ smṛtvā priyāṃ padmanibhekṣaṇām || 100 ||
Scholarly Translation
Diverse joyful birds (muditā dvijāḥ) seem to inflame my passion (dīpayantīva me kāmam), reminding me of my youthful, moon-faced beloved with lotus-like eyes (padmanibhekṣaṇām).
Narrative Context (Verses 97–102): Gazing at Pampā's lotus-filled waters, calling birds, and stags roaming with their does across the mountain slopes, Rāma longs to behold Sītā upon the bird-thronged ridge.