Book 4 · Kiṣkindhākāṇḍa · Sarga 1 (Pampātīrāraṇya-darśanam — Vasanta-ṛtu-varṇane Rāma-vilāpaḥ)
पम्पातीरारण्यदर्शनम् — वसन्तर्तुवर्णने रामविलापः
† VR 4.1.54† Southern Recension only (omitted in Baroda CE)
† सदा सुखमहं मन्ये यं पुरा सह सीतया ।
[Southern Recension only (omitted in Baroda CE)]† sadā sukhamahaṃ manye yaṃ purā saha sītayā |
† मारुतः स विना सीतां शोकसंजननो मम ॥ ५४ ॥
† mārutaḥ sa vinā sītāṃ śokasaṃjanano mama || 54 ||
Scholarly Translation
That very breeze which formerly, in Sītā's company, I ever deemed delightful (sadā sukham), now without Sītā begets only grief (śokasaṃjananaḥ) in me.
Narrative Context (Verses 49–54): Certain that Sītā's deep devotion to him matches his own, Rāma fears she will abandon her life in spring, while the cool blossom-wafting breeze burns him like fire.