Book 5 · Sundarakāṇḍa · Sarga 51 (Hanumatā Rāvaṇāya Dharmārtha-yukto Hitopadeśaḥ — Sītā-samarpaṇopadeśaḥ)
हनुमता रावणाय धर्मार्थयुक्तो हितोपदेशः — सीतासमर्पणोपदेशः
VR 5.51.45Baroda CE 5.49.36
स सौष्ठवोपेतमदीनवादिनः कपेर्निशम्याप्रतिमोऽप्रियं वचः ।
[Baroda CE 5.49.36]sa sauṣṭhavopetamadīnavādinaḥ kaperniśamyāpratimo'priyaṃ vacaḥ |
दशाननः कोपविवृत्तलोचनः समादिशत् तस्य वधं महाकपेः ॥ ४५ ॥
daśānanaḥ kopavivṛttalocanaḥ samādiśat tasya vadhaṃ mahākapeḥ || 45 ||
Scholarly Translation
Hearing that unwelcome speech (apriyaṃ vacaḥ), endowed with eloquence (sauṣṭhavopetam), of the monkey who spoke so fearlessly (adīnavādinaḥ kapeḥ), that peerless ten-faced one (saḥ apratimo daśānanaḥ), his eyes rolling with wrath (kopavivṛttalocanaḥ), commanded the execution of that great monkey (samādiśat tasya vadhaṃ mahākapeḥ).
Narrative Context (Verses 41–45): Proclaiming that neither Brahmā, Rudra, nor Mahendra can withstand Rāma in battle, Hanūmān's fearless speech provokes Rāvaṇa to order his execution.