Book 6 · Yuddhakāṇḍa · Sarga 61 (Kumbhakarṇa-darśanena Vānarāṇāṃ Trāsaḥ — Vibhīṣaṇena Kumbhakarṇa-vṛttānta-kathanam)
कुम्भकर्णदर्शननेन वानराणां त्रासः — विभीषणेन कुम्भकर्णवृत्तान्तकथनम्
VR 6.61.33Baroda CE 6.49.31
उच्यन्तां वानराः सर्वे यन्त्रमेतत् समुच्छ्रितम् ।
[Baroda CE 6.49.31]ucyantāṃ vānarāḥ sarve yantrametat samucchritam |
इति विज्ञाय हरयो भविष्यन्तीह निर्भयाः ॥ ३३ ॥
iti vijñāya harayo bhaviṣyantīha nirbhayāḥ || 33 ||
Scholarly Translation
“Let all the Vānaras be told: ‘This towering figure is a mere mechanical contrivance (yantram etat samucchritam)!’ Understanding thus, the monkeys here will become fearless (nirbhayāḥ).”
Narrative Context (Verses 31–35): Seeing the Vānaras panic before Kumbhakarṇa, Vibhīṣaṇa advises proclaiming the giant a mere mechanical effigy, whereupon Rāma orders Nīla to array the troops at Laṅkā's gates and bridges.