Book 7 · Uttarakāṇḍa · Sarga 31 (Māhiṣmatyāṃ Rāvaṇasya Gamanam — Narmadā-tīre Śiva-pūjanam)
माहिष्मत्यां रावणस्य गमनम् — नर्मदातीरे शिवपूजनम्
VR 7.31.26Baroda CE 7.31.25 (3-line verse in CE)
एष रश्मिसहस्रेण जगत्कृत्वैव काञ्चनम् ।
[Baroda CE 7.31.25 (3-line verse in CE)]eṣa raśmisahasreṇa jagatkṛtvaiva kāñcanam |
तीक्ष्णतापकरः सूर्यो नभसो ऽर्धं समाश्रितः ।
tīkṣṇatāpakaraḥ sūryo nabhaso 'rdhaṃ samāśritaḥ |
मामासीनं विदित्वैव चन्द्रायति दिवाकरः ॥ २६ ॥
māmāsīnaṃ viditvaiva candrāyati divākaraḥ || 26 ||
Scholarly Translation
“‘Behold! Having turned the world as though to gold with his thousand rays (raśmi-sahasreṇa jagat kṛtvaiva kāñcanam), this fiercely scorching sun (tīkṣṇa-tāpakaraḥ sūryaḥ), stationed at mid-heaven (nabhaso ’rdhaṃ samāśritaḥ), knowing that I am seated here (mām āsīnaṃ viditvaiva), acts as cool as the moon (candrāyati divākaraḥ)!
Narrative Context (Verses 25–30): Delighted by the Narmadā, Rāvaṇa boasts playfully to Śuka, Sāraṇa, and his ministers that sun, breeze, and river all turn mild out of dread of him, and bids his battle-scarred companions bathe in her sin-cleansing waters.