Book 7 · Uttarakāṇḍa · Sarga 48 (Sītāyāḥ Karuṇo Vilāpaḥ — Lakṣmaṇa-dvārā Rāmāya Dharma-sandeśa-preṣaṇam)
सीतायाः करुणो विलापः — लक्ष्मणद्वारा रामाय धर्मसन्देशप्रेषणम्
† VR 7.48.17† Southern Recension only (omitted in Baroda CE)
† प्राणैरपि प्रियं तस्माद्भर्तुः कार्यं विशेषतः ।
[Southern Recension only (omitted in Baroda CE)]† prāṇairapi priyaṃ tasmādbhartuḥ kāryaṃ viśeṣataḥ |
† इति मद्वचनाद्रामो वक्तव्यो मम सङ्ग्रहः ।
† iti madvacanādrāmo vaktavyo mama saṅgrahaḥ |
† निरीक्ष्य मा ऽद्य गच्छ त्वमृतुकालातिवर्तिनीम् ॥ १७ ॥
† nirīkṣya mā 'dya gaccha tvamṛtukālātivartinīm || 17 ||
Scholarly Translation
“‘Therefore a husband’s pleasure must above all be fulfilled, even at the cost of one’s life (prāṇair api priyaṃ tasmād bhartuḥ kāryaṃ viśeṣataḥ).’ Thus at my word must Rāma be told this summary of my message (iti mad-vacanād rāmo vaktavyo mama saṅgrahaḥ). Now look closely upon me—visibly past my courses (nirīkṣya mādya gaccha tvam ṛtukālātivartinīm)—and depart!”
Narrative Context (Verses 13–17): Accepting her exile to shield Rāma’s renown, Sītā exhorts him to cherish the citizens like his own brothers, affirms her spousal devotion above life, and bids Lakṣmaṇa witness her pregnancy before departing.